ردیف مجموعه ای از نواها و آواهایی است که در طول تاریخ هزار ساله  ایران از دل و جان نسل های گذشته عبور کرده و طی قرن ها از صافی ذوق و سلیقه ی موسیقی دانان ایرانی عبور کرده و از نسلی به نسل بعد منتقل گردیده است.

جمع آوری ومرتب کردن موسیقی کلاسیک ایران به شکل امروزی آن دردوران قاجار اتفاق افتاد. بعداز دوران فَترَت موسیقی و بی توجهی در دوران صفویه و دوره های بعد از آن،  ناصرالدین شاه در دوره ی  قاجار ضمن سه سفر خود به اروپا و مشاهده ی اهمیت موسیقی در دربارهای اروپایی علاقمند به باز سازی موسیقی برای دربار و تشکیل موسیقی نظامی شد. علی اکبر فراهانی به جمع آوری و مرتب کردن نغمات موسیقی برای اجرا و آموزش آن به جوانان در دربار شاه و ژان بَتیس لومِر فرانسوی برای آموزش و تشکیل گروه موسیقی نظام در مدرسه دارالفنون مشغول شدند.  مجموعه هایی از موسیقی آن روز در محدوده پیرامون علی اکبر فراهانی و دو فرزند او آقا میرزا عبدالله و آقا میرزا حسینقلی که همگی نوازنده تار و سه تار بودند جمع آوری و بر اساس پرده بندی تار تدوین شد.

این مجموعه ها در دوران های بعد به نام ردیف هر یک از این اساتید به شکل سینه به سینه به نسل های بعد منتقل شد و اساتید نسل های بعدی نیزقطعاتی به این مجموعه ها اضافه کردند و به شاگردان خود آموخته اند تا به نسل امروز رسیده است.

 اشخاص مختلفی نیز سعی بر نوشتن این موسیقی به خط موسیقی اروپایی کردند و امروزه ردیف بسیاری ازاساتید موسیقی ایران بصورت ضبط صدا و نت در دسترس هنر آموزان است.

آشنایی با ردیف در حقیقت آشنایی با بخشی از فرهنگ ملی ایران است و می توان آن را فرهنگ موسیقی ایرانی نامید.

بدون آشنایی با ردیف، هرخلاقیتی در زمینه موسیقی ایرانی دور از ریشه های فرهنگی موسیقی ایران و بدون شک بی هویّت و احتمالا متاثر از فرهنگ موسیقی سایر ملل خواهد بود.  از طرف دیگر، آموزش ردیف بدون توجه به فلسفه و ساختار ردیف همراه با تعصب و سختگیری در اجرای جزئیات، بدون توجه به عامل خلاقیت که اساس و فلسفه اصلی این موسیقی است اشتباهی است بزرگ که باعث از بین رفتن ذوق و علاقه ی هنرجو به آفرینش های هنری می شود.