ردیف مجموعه ای از نواها و آواهایی است که در طول تاریخ هزار ساله  ایران از دل و جان نسل های گذشته عبور کرده و طی قرن ها از صافی ذوق و سلیقه موسیقی دانان ایرانی عبور کرده و از نسلی به نسل بعد منتقل گردیده است.

جمع آوری ومرتب کردن موسیقی کلاسیک ایران به شکل امروزی آن دردوران قاجار اتفاق افتاد. بعداز دوران فَترَت موسیقی و بی توجهی در دوران صفویه و دوره های بعد از آن،  ناصرالدین شاه در دوره قاجارضمن سه سفر خود به اروپا و مشاهده اهمیت موسیقی در در بارهای اروپایی علاقمند به باز سازی موسیقی برای دربار و تشکیل موسیقی نظامی شد. علی اکبر فراهانی به جمع آوری و مرتب کردن نغمات موسیقی برای اجراء و آموزش آن به جوانان در دربار شاه و ژان بَتیس لومِر فرانسوی برای آموزش و تشکیل گروه موسیقی نظام در مدرسه دارالفنون مشغول شدند.  مجموعه هایی از موسیقی آنروز در محدوده پیرامون علی اکبر فراهانی و دو فرزند او آقا میرزا عبداله و آقا میرزا حسینقلی که همگی نوازنده تار و سه تار بودند جمع آوری وبر اساس پرده بندی تار تدوین شد.

این مجموعه ها در دورانهای بعد به نام ردیف هر یک از این اساتید به شکل سینه به سینه به نسلهای بعد منتقل شد و اساتید نسلهای بعدی نیزقطعاتی به این مجموعه ها اضافه کردند و به شاگردان خود آموخته اند تا به نسل امروز رسیده است.

 اشخاص مختلفی نیز سعی بر نوشتن این موسیقی به خط موسیقی اروپایی کردند و امروزه ردیف بسیاری ازاساتید موسیقی ایران بصورت ضبط صدا و نت در دسترس هنر آموزان است.

آشنایی با ردیف در حقیقت آشنایی با بخشی از فرهنگ ملی ایران است و می توان آن را فرهنگ موسیقی ایرانی نامید.

بدون آشنایی با ردیف، هرخلاقیتی در زمینه موسیقی ایرانی دور از ریشه های فرهنگی موسیقی ایران و بدون شک بی هوویّت و احتما متاثر از فرهنگ موسیقی سایر ملل خواهد بود.  از طرف دیگر، آموزش ردیف بدون توجه به فلسفه و ساختار ردیف همراه با تعصب و سختگیری در اجرای جزئیات، بدون توجه به عامل خلاقیت که اساس و فلسفه اصلی این موسیقی است اشتباهی است بزرگ که باعث از بین رفتن ذوق و علاقه ی هنرجو به آفرینشهای هنری می شود.