سیستم مجموعه ای از اجزاء مرتبط است که هدف یا اهدافی خاص را دنبال می‌کنند، به گونه‌ای که واحدی پیچیده را تشکیل دهند. هر سیستم ترکیبی از سیستم های کوچکتراست، و خود جزئی است از یک سیستم بزرگتر.

در زبان فارسی کلمه دستگاه، به معنی سیستم بکار رفته است. مانند دستگاه گردش خون یا دستگاه گوارش در بدن انسان دستگاه تراش، دستگاه اتومبیل و غیره که در همه موارد کلمه دستگاه به معنی سیستم بکار رفته است و به معنای مجموعه ای است ازاجزاء که در ارتباط با یکدیگرعمل خاصی را انجام میدهند.

با توجه به مفهوم سیستم می توان گفت، ردیف مجموعه ای منظم از دوازده سیستم است که از پنج آواز و هفت دستگاه تشکیل میشود، و هریک از این سیستم ها خود از زیر مجموعه ها یا از سیستم های کوچکتری ساخته شده اند که گوشه نامیده می شوند.

کتاب مفهوم موسیقی دستگاهی ایران. هرمز فرهت…

میتوان گفت آوازهای بزرگ و مفصل را دستگاه نامیده اند که بزرگی آنها نسبت به آوازهای کوچک تر در نامشان مشاهده شود.

با توجه به اهمیت و نقش شعر درموسیقی ایرانی و در نتیجه خواندن اشعار به صورت آواز، می توان پنداشت که تدوین موسیقی کلاسیک ایرانی با جمع آوری گوشه ها، در قالب آوازها برای خواندن آواز آغاز شده و به تدریج با زیاد شدن تعداد آوازها مجموعه های بزرگتر، یعنی دستگاه ها با در کنارهم قرار گرفتن دو یا سه آواز شکل گرفته اند. چنانکه واژه ی دستگاه خبر از مفصل و پیچیده بودن آن می دهد، مانند بکار گیری اصطلاح « دَم و دستگاه» که در محاوره روزمره به عنوان صفت، برای نشان دادن مفصل و پیچیده بودن هر مجموعه  بکار میبریم.

در همین مورد روح الله خالقی این چنین می نویسد:« سبک طبقه بندی آوازها امروزه با سابق تفاوت بسیار دارد. اکنون آوازهای بزرگ را دستگاه می نامند و معمولاٌ موسیقی ایرانی شامل هفت دستگاه می دانند. از این قرار: ماهور، همایون، شور، سه گاه، چهارگاه،راست پنجگاه و نوا.» (نظری به موسیقی ، روح الله خالقی.)

به این صورت ردیف موسیقی ایرانی با پنج آواز به نام های آواز بیات ترک، آواز ابوعطا، آواز افشاری، آواز دشتی و آواز بیات اصفهان و هفت دستگاه به نام های شور، ماهور، همایون، چهارگاه، سه گاه، نوا و راست پنجگاه جمع آوری شده است.

لازم به یاد آوری است که دو عدد ۵ و ۷ و مجموع آنها عدد ۱۲ جزو اعداد اساطیری و متاثر از باورهای مذهبی هستند مثل; ۵ کتاب نظامی (شاعر قرن ششم ه ق) بنام خمسه نظامی و ۵ تن مقدسین اسلام و۷ دفتر مثنوی معنوی مولوی ( شاعر قرن هفتم ه ق)، ۷ روز هفته،۷ آسمان، ۷ دریا، ۷ اقلیم

و بالاخره ۱۲ امام شیعیان و ۱۲ ماه سال و ۱۲ ساعت روز و شب.

باید دانست امکان ایجاد مجموعه های دیگری زیر عنوان آوازی جدید و یا دستگاهی جدید همیشه وجود داشته از جمله آواز کردو بیات یا آواز شوشتری، و لی اضافه کردن این آوازها جز پیچیده کردن مجموعه حاضر نتیجه دیگری ندارد کافی است کرد و بیات را گوشه ای در آواز دشتی و یا بیات ترک جای دهیم و شوشتری را در دستکاه همایون.